Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

Семинар еабақтарының сүрақтары 27 6) сыбайлас жсмқорлықтың алдын алу жөніндегі шараларды басым- дықпен қолдану; 7) сыбайлас жемқорлыққа қарсы түруға көмектссетін адамдарды ын- таландыру; 8) сыбайлас жемқорлық қүқық бұзушылық жасағаны үшін жазаның болмауы. Жоғарыда аталған принциптердің қысқаша түсіндірмесі: 1 . Заңдылық қағидаты - жеке профилактикалық субъектілердің қыз- меті дамыган заңнамалық база негізінде қүрылады және реттелуге тиіс. 2. Адамның және азаматтың қүқықтарын, бостандықтары мсн заңды мүдделерін қоргаудың басымдық принципі сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдарды жүзеге асыру ксзінде мемлекет зардап шсгушілердің қү- қықтары, бостандықтары мен заңды мүдделсрініңтецдігіне кепілдікбереді. 3. Жариялылық пен айқындылық қағидаты - сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-кимылдарды жүзеге асыру субъектілерінің іс-әрекеттерінің жария- лылыгын және ашықтығын қамтамасыз ету. 4. Мемлекст иен азаматтық қоғам арасындагы өзара іс-қимыл қағидасы - үкіметтің, үкіметтік емес үйымдардың, азаматтардың жәнс же ­ ке кәсіпкерлік саласының арасындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы кең қоғамдық бірлестікті қүру. 5. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы шараларды жүйелі және кеіиенді пайдалану қағидаты - сыбайлас жемқорлыққа қарсы шараларды іскс асы- руда саяси, үйымдастырушылық, ақпараттық, насихаттық, әлеуметтік-эко- номикалық, қүқықтық, арнайы жәнс басқа да шараларды жүйслі және жан- жақты қолдану қажет. 6. Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жөніндегі шараларды басым- дықты қолдану қағидаты. Сыбайлас жемқорлықтың әртүрлі түрлеріне қар- сы іс-қимыл жоспарлау және багдарлама негізіндс жүзеге асырылуы ксрск, онда қоғамда сыбайлас жемқорлықты болдырмауға багытгалған шаралар- дың басымдығына басты назар аудару керек. Осы қағидатты тәжірибеде іске асыру үшін жсмқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы негізгі мақсат- тар мен міндеттсрді айқындайтын 20 1 5-2025 жылдарға арналған Қазақсган Республикасының жемқорлыққа қарсы стратегиясын қабылдады. 7. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жасауға көмектесетін адам ­ дарды көтермелсу қағидаты сыбайлас жемқорлық қылмыстарын анықтауға ықпал ететін іс-әрекеттерді ынталандыруда корініс табады. Қазақстан Республикасы Үкіметініц 2015 жылғы 30 желтоқсандағы №1131 қаулысымен сыбайлас жемқорлық қүқық бүзушылық туралы хабар- дар болган немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жасайтын басқа түлгаларды котермслеу қағидалары бекітілді: сыбайлас жемқорлық фактісін хабарлау арқылы сыбайлас жемқорлыққа қарсы түруга көмектесуге болады;