Криминалистика

К,ылмыстык-күкыктық көзқараспен қарастыратын болсак экономика саласындағы қылмыстарға мыналар тән: бұл қыл- мыстың объектісі болып экономикалык маңыздағы қоғамдык қарым-қатынастар; экономикалық залалдын болуы және де оның ірі көлемде немесе аса ірі көлемде болуы; өндірісте жаса- латын және айналадағы ортаға негативті эсер ететін қылмыс- тарды қоспағанда барлық уакытта ниеттің кылмыстык істен орын алуы. Экономика саласына байланысты жасалатын кылмыстардың криминалистикалық сипаттамасы төмендегідей ерекшеліктер- ден тұрады. Біріншіден, экономика саласында жасалатын қылмыстар — мүліктік қатынастарға бағытталған накты бір материалдағы (өндірістерге, зауыт, фабрика, рудниктер, теле-радио коммуни- кациялары, акциялар мен акшалай каражаттарына, валюталар- ға, сондай-ақжер және жер қойнауларына, мұнай мен газ өнім- деріне, астық және дайын өнімдсрге) кол сұғушылық болып табылады; Екінші ерекшелігі, экономика саласына байланысты белгілі бір жоғары білімі бар кез келген экономикалық қылмыстарды жасаған субъектілер, бұл кылмыстарды көбінде осы салага бай ­ ланысты бір лауазымды құзыреггілік берілген түлғалар жасайды; Үшінші ерекшелігі, экономикалык қылмыстарды жасау жағ- дайларына байланысты. Бұл қылмыстар міндетгі түрде нақты бір шаруашылык ортасында, атап айтқанда: өнеркәсіптік неме ­ се ауылшаруашылык, сонымен қатар сауда орындарында, кәсіпорын немесе офис, банк, фирмаларда және т.б. жасалады. Бұл жерде міндетті түрде мынандай операциялар жүргізіледі — каржылықжәне материалдык есеп-шоттар, мұңда міндетті түрде мамандар, кызметкерлер және сол сияқты баска да тұлғалар болуы тиіс. Төртіншіден, барлық шаруашылық және каржылық опера ­ циялар тиісті құжаттармен рәсімделеді. Сондыктан да кылмыс- кердің экономикалык кылмыстардан көрініс табатын кез кел ­ ген әрекет немесе әрекетсіздіктері әркашан да жазбаша ресми құжаттарда электрондык түрде немесе мәлімет беретін құжат- тың алғашкы нұсқасында бекітіледі. Мүнда кылмысқа қатысты кез келген кұжаттар накты дәлелдемелер болып табылады. Бесіншіден, экономикалык кылмыстар негізінен жасырын (лаіенттік) сипатта жасалады. Қылмыскердің білімділігі - кыл- 442