Криминалистика

кезінде көбінесе өлтіру немесе денеге ауыр жарақатсалу қаупін төндіру арқылы жасалады. Өмірде құрбанды қинау және азап- тау жағдайлары кездеседі. Қоркытып алуда көбінесе көп көлем- де ақша сомаларын немесе құнды заттарды, ал кей жағдайда белгілі бір ақша мөлшерін жүйелі түрде беруді талап етеді. 3. Қорқытып алу, бірігіп ұйымдасқан топпен жасалып, рэ ­ кет атауымен аталатын кылмыс. Бұл — коркытып алу қылмыс- тарының ішіндегі баю мақсатымен кылмыстық кәсіпшілікті көздейтін ең ауыр түрі. Мұндай топтарға қылмыстың жоғарғы дәрежеде ұйымдасуына: қатысушылардың, үйымдастырушылар- дың (басшы), бақылаушылардың, барлаушылардың, орындау- шылар мен көмекшілердің атқаратын қызметгерінің қатаң түрде бөлінуі; сондай-ақтоп мүшелерінің бағыныштылығы тән. Олар қылмыстық қызметін жасырын түрде жүзеге асырады. Көпте- ген мүшелері сырт көзге заңға бағынышты өмір сүріп сауда орындарында, кәсіпорындар мен мекемелерде т.б. жерлерде жүмыс жасайды, ал кейбіреулер мүгедектік туралы жалған анық- тамаларды пайдаланады. Ton мүшелері жақсы автокөліктермен, кару-жарақтармен барынша қамтамасыз етіледі. Бұл топтардын. кылмыс жасауы барлық уақытта мұқият да- йындык жұмыстарын жүргізумен сипатталады, яғни қорқытып талап ету құрбандарының жеке басы туралы мәліметтерді жи- науы, топ құрамдарының атқаратын қызметтерін өзара бөліп алуы, көлік қүралдарын дайындау мен кепілдікке алынатын адамдарды жасыру орындарын және т.б. алдын ала іздестіру. Мүлікті зансыз беруді талап етудің кеңінен таралған түріне — оны иеленушілер мен меншіктеушілерге ауыр дене жаракатын салу немесе өлтіру қаупін төндіру жатады. Рэкеттер меншік иелерінің жағын сындыру мақсатымен үрып-соғу, қинау әре- кеттерін де қолданады. §2. Типтік ситуациялар, тергеу болжауы және алғашқы кезеңі Қорқытып талап ету кылмыстарын қозғауға көбінесе жәбір- ленушілердін арызы, керек жағдайларда кұкық қорғау орган- дарының қылмыс белгілерін тікелей өздерінің аныктауы себеп болады. Қорқытып талап ету кылмыстары туралы жалған арыз- дардын түсу мүмкіндігінс байланысты бүл мәліметтерді ҚІЖК-нің баптарына сай тексеру керек. Қорқытып талап ету кылмыстары бойынша түскен арыздар- ды тексеру кезінде жәбірленуші мен барлык мүмкін куәлардан 435