Криминалистика

машинкасында жазу, керекті әріптер мен сөздерді газет, жур- налдардан қиып алып күрастыру аркылы. Телефон жүйесімен сөйлесу ксзінде дауыс ырғақтарын, интонациясын өзгертіп, сон- дай-ақ баска ұлттардың дауысына ұқсастыра акцент келтіру аркылы қорқытып талап етеді. Көбінесс қылмыскерлер талап еткен затты алудың уақытын, жерін, әдісін өздері белгілейді. Талап етілген зат колдан-қолға берілу арқылы жүзеге асы- рылуы мүмкін. Мұндай жағдайда қорқытып алушылар: адам- дар аз жүретін жерді, караңғы уакытты тандай отырып, түрлі көліктерді пайдаланады. Сонымен катар, талап етілген затты делдалдардың көмегін колдану арқылы да алады. Кейде қылмыскерлер талап етілген заттарды тастап (жасы- рып) кететін нақты жерлерді көрсетеді. Бүл жерде жасырын бақылау жүргізе отырып, біраз уақыт өткен соң калдырылған ақшалар мен құнды заттарды қоркытып алушылардың өздері немесе басқа біреулер аркылы алуға әрекет етеді. Коркытып алу кылмысы жүйелі түрде, көп көріністегі сипаттамада жасалады. Қоркытып алушылық қылмысынан калатын әр түрлі іздер мен заттай дәлелдемелер қылмыстың жасалу сипатына, тәсіліне және баска да жағдайларға байланысты. Қылмыстың материал- дық іздеріне: коркытып алушылардың жәбірленушіге өз атын жасырып жазған хаттары; дене жарақаты, кан дактары, аяқ, кол, көлік кұралдарының іздері; кылмыскерді үстау кезінде лакты- рып жіберілген заттар жәнет.б. жатады. Осы санаттағы қылмы- стар бойынша өз көзімен көруші куәлардың болмауы себебінен бүл іздер мен заттай дәлелдемслср аса маңызды мәнге ие бола- ды. Жәбірленуіпініцесінде калган коркытып алушылардын сөз саптаулары мен сөз мәиерлері арқылы қылмыскер жайында басты ақпарат аламыз. Коркытып алу кезінде қажетті іздер өте аз қалдырылатын- дықтан, кылмысты тергеу қиынғатүседі. Қоркытып алу кезінде кылмыскерді кылмыс үстінде затымен ұстаудың маңызы өте зор. Епті жүргізілген ұстау әрекеті көбінде тергеу нәтижелілігін кам- тамасыз етеді. Қорқытып алушының жеке басы - сарандык, өзімшілдік, қатыгездік, азғындык пен шектен шығушылық қасиетгерімен сипатталады. Басым көпшілікжағдайда коркытып алу кылмыс- тары ер адамдармен жасалады. Ал, әйел адамдары тек топ құра- мына кіру аркылы қылмыс жасауға қатысады. Әдетге қорқы- 28-846 433