Криминалистика

үшін құжаттарды техника-криминалистік зерттеу сараптамасы тағайындалады. Кұжаггарды техника-криминалистік зерттеу сараптамасы құнды қағаздардың, лицензиялардың, сертификат сараптамасы - ның, төлем карточкаларының, банктік және каржылык-бухгал- терлік кұжаттардың, паспорттар мен куәліктердің жалғандығын және оларды жинау әдістерін анықтайды. Жалған күжаттарды жасаған кезде немесе оны пайдаланған жағдайда техникалық кұралдарда (ксерокстер, факс-модемдер, принтерлер) зерттеудің объектісі болуы мүмкін. Әр түрлі ақпараттарды жинау, жүйелендіру үшін автомат- тандырылған кұралдарды, бухгалтерлік есепті басқару жүйесіне енгізіп ЭЕМ-ді (ЭВМ) колдану кеңінен таралып отыр. Занды тұлға атынан жасалатын әрекеттерде ЭЕМ-ді жиі колданады, сондыктан да алаяктық қылмысын тергеу үшін акционерлер мен салымшылардың Компьютерре енгізген қаржы операциялары мен жиналған ақша қаражаттары жөніндегі мәліметтерді тек- серу қажеттілігіне байланысты компьютерлік-криминалистика- лықсараптаматағайындалады. Сараптаманыңбұлтүрі ЭЕМ кол- данушысын және программист аныктауға, ақпаратгықөзгерісті қалпына келтіруге, рұксат етілмеген әдісті қолдана отырып ком ­ пьютер жүйесіне кіру фактісі мен әдісін анықтауға мүмкіндік береді. Айыпкерден қосымша жауап алу тергеудіңалғашкы кезінде бұрын белгісіз болған керіністер бойынша бсрген түсінікте- мелерін нақтылау және аныктау максатында алғашкы ұсынған құжаттары туралы гүсініктерді, сондай-ақ сот сараптамалары- ның қорытындысы бойынша түсініктер алу үшін жүргізіледі. Айыпкер мен іске қатысқандардың берген жауаптарында қарама-кайшылық туындаған жағдайда беттестіру әрексті, со- нымсн катар баска да тергеу әрекеттері жүргізіледі. Тергеу эксперимент! кезіндс айыпкердің алаяқтык механизмі құрамына кіретін әрекеттерді және басқа да операцияларды жасау мүмкіндігі тексеріледі. Оларға: жалған құжаттар мен көмекші техникалық құралдарды дайындау; жәбірленушінің жеке мүлкін иеленуге байланысты жасалған айла әрекетті т.б. әрекеттерді бақылау мүмкіндігі жатады. Келтірілген материалдық шығынның орнын толтыру және мүлікті тәркілеуді қамтамасыз ету максатында тергсуші тінту жүргізіп, мүлікке және почта-телеграф жөнелтілімдеріне тоқ- там салады, мекемелер мен ұйымдарға сүраулар жіберіледі. 430