Криминалистика

нақтыңастындағы микрозатгарта, денесінде және колдарындаты тырнақтың, тістің іздеріне көңіл белу қажет. Қажетті жағдай- ларда сезіктіні куәландырудан кейін сот-медицина сараптама- сына жібереді. Сезікті мен айыпталуиіыдан жауап алу. Қылмыскерлер то- нау немесе қарақшылық шабуылын жасамас бұрын алдын ала алибиін дайындайды: кино немесе өзге де көрініс мекемелеріне билет сатып алады немесе жұмыс уақыты кезінде жұмыс орнын қалдырып кылмыс жасаған кездер де кездеседі. Кейде қылмыс- керлер туыскандарымен, таныстарымен, баска қылмысқа бірге қатысушылармен шабуыл жасаған кезде басқа жерде болған деп көрсетпе беру туралы алдын ала келісім жасайды. Осындай қыл- мыскерлер тарапынан жалған жолға түсіру үшін жасалатын әрекеттері сезіктіні әшкерелеуге қиындықтуғызады. Сондық- тан жауап алуға дайындықты егжей-тегжейлі дайындауды та- лап етеді. Сезіктіден жауап алуды қылмыс жасаған кезде қайда болта ­ ный аныктаудан бастау керек. Егер сезікті өзінің болтан жерін, көрген, сол кезде араласқан адамдарын атап көрсетсе, олардын алдын ала келісіп айқындап алулары мүмкін емес детальдарта көңіл белу керск. Мысалы, кездссу нақты қай жсрдс болды, кездесудің кандай себебі болды, таты да кім болды, кездесу жерінің жатдайы, кім кандай орындықта отырды, не жөнінде әңгіме айтылды және т.б. Сезіктінің көрсетпелері толыгымен тексеріледі. Кылмысқа қатысқандыгын мойындамайтын кейбір кылмыс- керлердің берген көрсетпелерін тексеру кейде киындыкка со- гады. Мысалы, сезіктініц кылмыс жасалган уақытга далада, сая- жайда серуендеген кезде, мұз айдынында немесе баска жсрде шаңты тепкен кезде өз таныстарынан ешкімді көрмедім, куә- ларды атап бере алмаймын деп көрсетпе берген жатдайларда. Мүндай жатдайларды окига болтан жерді қарау және баска да тергеу әрскеттерін жүзеге асыру кезінде жиналган заттай неме ­ се өзге дәлелдемелер арқылы аныктаута болады. Көптеген жагдайда жасаган кылмысын мойындауга тура ксл- ген айыпталушылар жауап алу кезінде жәбірленушіге катысты колданган күштің сипатын, дәрежесін жсңілдетіп көрсетуге, қарудың орнына макет колданылтан немесе тіпті кару колда- нылған жоқпын деп қылмыстың жатдайын өзгертіп айтып, өзде- рінің іс-әрекеттерінің жеңілдірек кылмыспен саралануына ты- рысады. 416