Криминалистика

өздері арыз бере алмаса, туысқандарының, көршілерінің арызы бойынша қозғалады. Күзетшілерге шабуыл жасалынған кезде қылмыстык іс олардың арызы немесе лауазымды тұлғалардың хабарлауы бойынша қозғалады. Жәбірленушілердің емдеу мекемелеріне келіп түсуінен анықтама және тергеу органдары карақшылық шабуылы туралы есту жағдайлары да кездеседі. Егер жәбірленушінің нашар хал жағдайына байланысты жауап алу мүмкін болмаса және іс бойынша куәлар жок болса, кыл ­ мыстык іс емдеу мекемелерінен алынған хабарламаларының немесе окиға болған жерді карау нәтижелері негізінде козғалады. Тонау және каракшылык шабуыл істері бойынша алғашкы тергеу әрекеттерінің кезектілігі, көбінесе, кылмыс жасау үстінде ұсталған қылмыс-керге қатысты немесе жасалған кылмыс фактісі бойынша қылмыстық істің козғалуымен тікелей байла ­ нысты. Тергеудің алғашқы кезеңінде мынадай жалпы болжаулар ұсынылуы мүмкін: тонау және каракшылык шабуыл шынымен жәбірленуші хабарлаған жағдайларда жасалынды; шабуыл шы ­ нымен жасалынған, бірақоқиғаның мән-жайлары арызданушы- мен бүрмаланған; баска кылмыс орын алған (бұзақылық, біреудің өміріне қастандық жасау); тонау және қарақшылық шабуылы болған жоқ, тек шабуыл инсценировкаланған. Тергеу ерекшеліктерінің қатарына уакыт факторын есепке алу маңыздылығын және осымен байланысты жедел-тергеу то- бынын окиға болған жерге шығуға жоғарғы деңгейдегі дайын- дығын камтамасыз ету қажеттілігін жаткызуға болады. Тонау және каракшылык шабуылы тез арада жасалынатын қылмыс- тар қатарына жататынын ескеру керек. Тергеудің алғашкы кезеңіндегі тергеу ситуациясы тергеу- шінің іс-әрекетінің алгоритмін аныктайды. Тонау және каракшылык шабуылдарын тергеудің алғашкы кезеңіндегі біртектес тергеу ситуацияларына келесілер жатады: • тонауды немесе каракшылык шабуылды жасаған тұлға кыл ­ мыс үстінде немесе оны жасағаннан кейін бірден үсталса; • тергеушіде кылмыстык жазаланатын іс-әрекетгі жасаған тұлға жөнінде жеткілікті мәліметтер бар, бірақ ол әлі ұсталын- баса; • қылмыс жасаған түлға жөнінде мәліметтер болмаса. Егер тонау немесе каракшылык шабуылы туралы хабар жәбірленушіден тез арада түссе, тергеу әрекеттерінің тәртібі 407