Криминалистика

Ұрлықтың кең таралуына қарай осы қылмысты тергеудің жеке әдістерінің көптүрлілігін көруге болады. Оларға әр түрлі криминалистикалықсипаттамалар сәйкес келеді. Ұрлықты тер- геу әдістемесін салалық белгілер бойынша қарастырған дұрыс. Әдістеменің бірінші тобына — сауда және қоғамдык гамақтану объектілеріңде, кәсіпорындарда және мекемелерде, көлік және ауылшаруашылық объектілерінде жасалынатын қылмыстар жатады. Екіншісіне — азаматтардың жеке үйлері мен пәтер- лерінен, сондай-ақ қалтадан ұрлау қылмыстары жатады. Үрлықтың қауіптілігі меншік иесінің экономикалықтәуел- сіздігіне қол сұғатындығынан көрінеді және оны ашу мен тер- геу кезінде айтарлыктай қиындықтар туындайды. Осы кылмыс- тық іс-әрекетгердің көпшілігін тәжірибелі қылмыскерлердің материалдық қүндылықтарды тауып, оларға кірудің және іздерді жасырудың тиімді тәсілін колдануларымен жасайтындығын тәжірибе көрсетеді. Шамамен қылмыстардың әр бір бесіншісі рецидивистермен және бұрын ұрлық жасағаны үшін сотталған адамдармен жасалады. Үрлықтың жасалу жолдары мен тәсілдерін білу ұрлықты ашуда жетістіктерге әкелуі тиіс. Қылмыскердің ұрлық жасау кезінде қолданған тәсілдерін аныктап, оларды криминалисти- калыктіркеуден іздестіріп тексеруге болады. Жеке мүлікті ұрлау көбінесе күндізгі уақытта, куә болмаған кезде, иелері жүмыста болатын кездерде жасалынады. Қарас- тырылып отырған қылмыстар жаңадан салынған ықшамаудан- дарда жиі кездеседі. Бұл тұрғындардың алғашқы уақытта осы подъездегі көршілерінің бір-бірін танымауымен түсіндіріледі. Кылмыскерлер үй тұрғындары рстінде кедергісіз пәтерлерге кіріп, ұрлаған заттарын оңай алып шығуына мүмкіндіктері бар. Пәтерден және материалдык құндылыктарды сактайтын бас ­ ка да жерлерден ұрлау: есік құлыптарын ашқыштардың көмегімен, ригельді қысу, ілмелі кұлып имегін кесу аркылы, желкөз аркылы кіру, есіктер мен терезелерді сындыру, торлар- ды автогенді аппаратпен кесу, кабырғаны немесе төбені тесу, шатырды көтеру, түтін жүретін құбырларды ашу арқылы, кой- маларды бұрғылау немесе шабу жолымен ашу, сейфтерді және баска да шағын көлемді бұйымдар сақтайтын нәрселерді ұрлау, тауарларды сатып алу кезінде ұрлау жолымен жасалынады. Қылмыскерлер ұрлықты ашу мен тергеуді қиындату мақса- тында қылмыстың іздерін жасыруға ұмтылады. Үрлыктың жа- са^ғандығы туралы күмән туғызбауға тырысады. Үйге ұрлықка 388