Криминалистика

ған оқиғаға назар аударуына кандай себептер болғандығы; окиғаның пайда болу механизмі мен кезектілігі; қылмыскердің саны; олардың аты-жөндері және (сол кездегі кылмыскерлердің өзара атаған) лақап аттары; олардын әрқайсысының жасаған әрекеттерінде кұрал ретінде пайдаланған қарулары мен баска да заттары; жәбірленушінің мінез-құлкы мен қарсыласу сипа- ты; айыпкердің қылмыс жасап болғаннан кейінгі әрекеттері аныкталады. Егер жауап алу барысында куә жәбірленушінің, болмаса айыпкердің бет-әлпеті оған таныс екендігі туралы мәлімдесе, ол бұрын осы түлғалармен қайда және кандай жағ- дайларда кездескендігі туралы аныкталады. Мәйітті алдымен тауып алған немесе көрген тұлғалардан жауап алудын мақсаты мәйіт табылған сәтген бастап болған оқиғаларды, сондай-ак оқиға болған жерді қарауға жедел-тобы келгенге дейінгі ол жердің жағдайын деталіне дейін анықтап білу. Көрсетілген тұлғалардан жауап алу кезінде: олардың мәйітті қаңдай жағдайларда тауып алғандығы; сол сәтте мәйіттің жанында немесе окиға болған жердін маңында кімдер болған- дығы, олар қай бағытқа карай кеткендігі және олардың қандай белгілері бар екендігі: мәйіт табылған кезде ол тірі болған, я болмағандығы; мәйіттің жату калпы мен оны қоршаған орта- ның жағдайы туралы сондай-ақ, куә мәйітке жакындады ма, оны өзгерткен жок па; окиға болған жерге полиция кызметкерлері келгенге дейін, ол баска жакка (жерге) барып келмеді ме және сол уакытта мәйіттің жанында кім қалғандығы жөніндегі мән- жайлар анықталады. Жәбірленушінің туыстары мен таныстарынан жауап алудың максаты - мәйіттің жеке басын, оның басқа түлғалармен қарым- қатынасын, соның ішінде сезіктімен (егер олар бұрын таныс болса), сонымен катар, кылмыстын ниетін аныктау. Бұл тұлға- лардан жауап алу барысында жәбірленушінің жүріс-тұрыс, мінез-кұлқының сипаты, оның туыстары, достары, таныстары, қызметтестерімен өзара карым-қатынастары, өмір сүру бейнесі, күн тәртібі, оның өмірінің сонғы күніңдегі жағдайы мен өлер алдындағы күн кезендеріндегі жүріс-тұрыс кылыктары анык ­ талады. Егер куәлардан жауап алу барысында олар нақты бір тұлға- ларға қатысты кандай да бір сезік келтіретіндігін, болмаса кыл ­ мыстын ниеті жөніңде жорамалдарын мәлімдесе, міндетті түрде онын сезік келтіру мен жорамалының неге негізделгендігін аныктау қажет. 381