Криминалистика

Жәбірленуші. Адам өлтіру қылмысын криминалистикалык сипаттауда жәбірленушінің өзінің жүріс-тұрысын виктимоло- гиялық аспекті тұрғысынан қарастыруға болады. Яғни, ол дегеніміз қылмыстың жасалуына, қылмыс құрбанының өзі се- беп болады. Олар алкоголь ішімдіктерін кездейсок адамдармен бірге ішіп, мае болып кездейсок адамдарды немесе айналасын- дағы адамдарды балағаттап өздері тиісіп, соның негізінде ұрыс, жанжал, төбелес шығып, қылмыстың жасалуына бірден-бір се- беп болады. Көбінде мұндай жағдайларда адам өлтіру бойынша жасалған қылмыстың жәбірленушісі ер адамдар болады. Ал әйел адамдары қылмыстың кұрбаны болуына - жыныстык қатынас жасау, пайдакүнемдік ниет, сондай-ақ қызғаныштың пайда бо ­ лу ы себеп болады. Қылмыскер мен жәбірленушінің жүріс-тұрысында белгілі бір байланыс болады. Жәбірленушінің жеке басы мен оның өлер алдындағы мінез-құлқын жақсылап тексеру кажет. Көп жағдайларда мұндай қылмыс күрбандарының мінезі - шайпау, ашуланшақ, жеңілтек-алаңғасар, сондай-ақарандатып- азғырушылык қасиеттеріне бейім болып келеді. Бүл өз кезегінде кылмыскерлерге карсы әсерін тигізіп, оның қылмыс жасауына әкеп соқтырады, бұл әрекеттер қылмыс механизмінен көрініс табады. Адам өлтіру қылмысын тергеу барысында тергеуші қыл- мыс қүрбаныныңтірі кезіндегі мінез-құлкы мен оның жеке басы және жүріс-түрыс тәртібі туралы мән-жайларды анықтап алу- лары тиіс. Бұл мән-жайлар (деректер) адам өлтіруге байланыс- ты кылмыстың жасалу мақсаты мен ниеті, оны жасау механизмі туралы қажетті мәліметгерді (қылмысқа катысушылар жөніндегі болжауларды тексеріп) аныктауға мүмкіндік береді. Кейбір жағдайларда өзге тұлғаларға қарағанда өте қауіпті тұлғалар категориясы да кездесіп жатады, олар айналасында- ғыларға кауіп төндіре отырып, ақырында кылмыстың құрбаны өздері болулары мүмкін. Кылмыскер. Адам өлтіруге байланысты кылмыстарды әдет- те 18-бен 50 жас аралығындағы алкогольдік ішімдікке немесе нашақорлыққа қүмар ер адамдар жасайды. Олар, қоғамдағы бас ­ ка тұлғалардан өздерінің: дөрекеліктерімен, қатыгездіктерімен, жыныстық құштарлығы жоғарлығымен, әйелдерді сыйламай- тындығымен, бұрын қылмыстык жазаға тартылғандығымен ерекшеленеді. Тәжірибеде қылмыскерлердің арасынан психи- калык аурулармен ауыратын адамдар да жиі кездеседі, олардың 370