Криминалистика

болтан жатдайларда жәбірленушінің өлімі туралы факт, яғни нақты бір жерден оның мәйітін табу жағдайлары нақты бір тұлғаға сезік келтіруге әкеп соктырады. Мұндай жағдайларда айыпкердіңадам өлтіру кылмысы іздерін жасыруы; өлім факті- сін және кылмыс жасалған жерді жасыруға бағытталған кешенді әрекеттерді жүзеге асырудан гұрады. Осындай мақсатпен мәйіттің көзі жойылады, мысалы: оны пешке өртеу немесе жа- сыру үшін басқа да тәсілдер колданылады (оларды көміп тас- тайды, суға ағызып жібереді және т.б. окита болған жерлерден тыс немесе алыс жерлерге, мәйітті сыйғызу үшін оны бөлшек- тейді, елсіз мекендерге апарып тастайды). Сонымен катар, қыл- мыскерлер кылмыс жасалған жердегі іздерін жою шараларын жүзеге асырады. Олар пәтерлерін әктеп, сырлап, обойларын, едендерін толығымен немесе жартылай ауыстырады, жиһазда- рын, төсеніштерін және т.б. жуып, сүртіп, тазалап жөндеу жұ- мыстарын жасаііды. Адам өлтіру тәсілі мен мәйіттің денесіндегі жарақатгардың сипатына байланысты жәбірленушінің өлу фактісін жасыру мүмкін емес жағдайларда қылмыскерлер адам өлтіру қылмы- сын жасырудың баска да әр түрлі тәсілдерін жүзеге асыру әрскеттерін ойластырады. Табылған мәйіттіңденесіндегі жара- қат басқа тұлғалардың күш қолдануы аркылы салынғандығын куәландыратындай жағдайларда жасалған адам өлтіру кылмы ­ сы - шабуыл жасау, болмаса катты жан-күйзеліс үстінде, сон- дай-ак кажетті қорғаныс немесе абайсызда жасалған қылмыс сиякты инсценировка жасалады. Ал мәйіттс мүндай дене жара- каты болмаған жағдайларда кылмысксрлер әдеттс жәбірлену- шінің өзін-өзі өлтірген, болмаса бакытсыз жағдайға душар бол ­ тан сиякты күйгс келтіріп инсценировка жасау жолымен қыл- мыстың ізін жасырады. Сонымен катар, жәбірленушіні басқа адам өлтірді немесе ауру салдарынан, кәріліктен өлді деп инс- ценировкалау жағдайлары да өте жиі кездеседі. Қылмыс жасауға себеп болатын жағдайларға — айыпкер мен оның құрбанының арасындағы жеке бас араздығы, бұзақылық, кск алу, көре алмаушылык, қызғаншақтық, пайдақорлык ниет, сонымен қатар басқа кылмыстың ізін жасыру немесе оны жа ­ сау жолдарын жеңілдету жатады. Нақты қылмысты, адам өлтіру қылмысын жасау ізін жасыру үшін қылмыскер алдын ала, күні бүрын арнайы дайындалып, өзінің және жәбірленушінің әрекетінің кезектілігін аныктап жоспарлап алады. 24-846 369