Криминалистика

жерде қылмыс көп жағдайларда алдын ала ойластырылып, эре- кет ету бағыты мен кезектілігі мүқият қарастырыла отырып жоспарланып, қылмыстың ізін жасыру мақсатында қолайлы әдіс-тәсілдерді тандап алып, арнайы адам өлтіру немесе ол қыл- мысты жасауға қатысу ниеті мен мақсатында жасалады. Адам өлтіруге байланысты қылмыс жасау тәсілдері әр түрлі болып келеді және ол жәбірленушінің жеке өміріне кол сүғып тікелей өмірінен айырылуға бағытталатын келесідей белсенді әрекетгерден тұрады: дене жарақатын салу, жылжып келе жат- кан поездың астына карай итеріп жіберу т.б. Кейбір жекелен- ген жағдайларда әрекетсіздік жолымен де мұндай кылмыстар (жаңа туған нәрестелер мен өзіне-өзі күтім жасай алмайтын адамдарды тамақтандырмай кою аркылы) жасалуы мүмкін. Қылмыскердің адам өлтіру үшін нақты бір тәсілді тандап алуына мынандай факторлар эсер етеді: жәбірленуші мен айыпкердің жасы, жылы, физикалык дамуы, қылмыстың жаса- лу уақыты мен жері, оның ниеті мен мақсаты, қылмыскер мен оның қүрбанының өзара байланысының болуы, оның сипаты, сондай-ақ басқа да жағдайлар. Адам өлтіру қылмыстарын жасауда қолданылатын тәсіл- дердің кеңінен тараған түрлеріне келесілерді жатқызуға болады: - әр түрлі құралдарды, заттарды қолдану арқылы жәбірлену- шіге дене жарақатын салу; - жәбірленушіні дәрменсіз күйде қалдыру, болмаса осы жағдайды пайдалана отырып оған дене жарақатын салу, оны қылғындыру, т.б. Сондай-ак өміріне қауіп төндіретіндей (кыс мезгілінде ашық елсіз жсрлерде оны жалаңаш, киімсіз тастап кету) жағдайларға душар ету; - жәбірленушіні өте биік жерден лақтырып жіберу; - жәбірленушіні жылжып келе жаткан көлік кұралдарынан (поезд, автокөлік, теплоход) лақтырып жіберу; - жәбірленушінің ағзасына улы заттарды жіберу және т.б. Кылмыскер жекеленген жағдайларда өзінің кінәсіздігін нақ- тылайтындай жалған дәлслдемелер қүру үшін, жасалған әрекет пен жәбірленушінің өлуінін арасындағы белгілі бір уакыт өтуін есепкс ала отырып қылмысты жасау тәсілін тандап алады. Қыл- мыстарды жасаудың мұндай тәсілін - баяу эсер ететін жарыл- ғыш, болмаса улы заттарды пайдалану аркылы қолдануды тер- геу барысынан кездестіруге болады. Алдын ала ойластырылып және жоспарланып жасалған адам өдтіру қылмыстары белгілі бір дайындықтар жасаудан тұрады: 366