Аманова Г.Д. Басқару есебі

■ Есепті ксзеңнің соңында АӨ нормативтік тәсілмсн анықтау есептеу жолымен жүзеге асырылады. Есепті кезенде өндіріске жұмсалған нақты піығыннан жоспарлы қосымпіа құн бойынша дайын өнім алынып тасталады. Есептік бағаны пайдалану АӨ есебін біршама оңайлатады, алайда бұл жағдайда қиындау тиетіні - дайын өнімнін өзінде құнын анықтау болмақ. Бұл әдісті колдану кезінде 8110 «Нсгізгі өндіріс» шотында есепке алынатын нақты өзіндік кұн мен есептік бағалар бойынша АӨ қүнынан ауытқушылыктар есебін жүргізу қажет. Аяқталмаған өндірісті шикізат, материалдар мен жартылай фабрикаттар құны бойынша бағалау материал сыйымды өндірістерде қолданылады. Бүл тәсіл алдыңғыдан айырмашылығы - АӨ құрамына тура шығыстар немесе тек кана шикізат, материалдар мен жартылай фабрикаттар кіреді, ал басқа барлық шығындар дайын онімнің өзіндік қүнына шығынға жазылады. Компанияның есептік саясатында аяқталмаған өндірісті бағалаудың таңдалған тәсілі анық көрсетілуі тиіс. Осыдан ксйін, оңдеуі аякталған әнім бірліктері дайын өнім болып саналады. АӨ бойынша шығындар сомасы ссепті кезеңнің басында ссспті кезеңнің шығындары болып табылады және бухгалтсрлік есептің шоттарында келесі жазу жазылады: ДТ8110; КТ1340, ал есептік кезеңнің соңындағы АӨ сомасы ондірістің басқа цикліне ауысады, бол кезде мнадай корреспонденция жасалады: ДТ1340; КТ81 10. Дәстүрлі өндірістік есептің іс жүзінде калькуляциялаудың кажетті алғышарты - бұл өндірістік шығындардың жиынтық есебін үйымдастыру болып табылады. Шетелдік тәжірибсде ол пайдаланылмайды, өйткені жиынтық есептің арнайы жүйесі жоқ. Бухгалтерлік есептің отандық мектебі, «жиынтык есеп» үғымын, негізгі және косалқы өндіріс цехтары бойынша шығыстар бабымсн, жалпы кәсіпорын бойынша өнімнің (жүмыстың, кызмсттің) түрлері бойынша өндіріс шығындарын жинактау жүйесі ретінде, мына мақсатга түсіндіреді: - барлық шығарылған өнімніц дайын түрінің жекелеген түрлсрінің өзіндік күньпі есептеугс ақпарат дайындау; - кәсіпорынның дайын өнім мен аякталмаған өндіріс арасындағы жүмсаған шығындарын белу үшін. Қайта бөлісу әдісінің мәні мынада: Тура шығындар ағымдағы шотта өнім турі бойынша емсс, өндірісті кайта болісу немесе өндіріс кезепдері бойынша көрсетіледі. 95