Аманова Г.Д. Басқару есебі

Аяқталмаған өндіріс (АӨ) - бұл технологиялық процеспен қаралған технологиялық өндеудің барлық сагыларынан өтпеген және ОТК дайын өнім ретінде қабылданбаған өнім. Аяқталмаған өндіріс дайын өнімнің нақты өндірістік өзіндік құн шамасына ықпал етеді, сондықтан оны объектіивті түрде құндық бағалау қажет. Бұл мақсатта технологиялық циклдің барлық деңгейлері бойынша түгендеу жүргізу (инвентаризация) керек (әрбір жұмысшы орнындағы бітпеген онімнің кұндық бағалаудағы саны). АӨ бағалау тәсілін тандауға эсер ететін факторларды бөліп қарауға болады: • өндірістің түрі; • пайдаланатын ресурстардың маңыздылығы; • өндіріске жүмсалатын шығындар сссбінің колданыстағы жүйесінің ерекшелігі. Дайын (тауарлық) онім мен аяқгалмаған ондіріс арасындағы иіығындарды белу мына формула бойынша баланстық қорытындылау негізінде анықталады: НЗП и + 3 ф. = С г. - НЗПк мұндағы НЗПн - есепті кезеңнің басындағы аяқталмаған өндіріс; 3 ф - есспті кезендегі накты шығындар; С г. - есепті кезеңдегі дайын өнімнің озіндік құны. Ал, дайын (тауарлық) өнімнің өзіндік құны мынаған тең: С г. = НЗП н. + 3 ф - НЗП к . Бухгалтерлік есеп ережелеріне және компанияның есептік саясатына сәйкес, АӨ бухгалтерлік теңгерімде былайша көрініс табады: • нақты немесе есептік өзіндік қүны бойынша; • шығындардың тура баптары бойынша; • шикізат, материалдар мен жартылай фабрикаттар құны бойынша. АӨ пакты өзіндік құн бойынша бағалау әдісі көп таралған және дәл блып келеді. Бүл әдістің маңызы сол, түгендеу деректері бойынша есеиті кезеңнің соңына АӨ саны аныкталады. АӨ санын бірліктің есептік орташа өзіндік қүнына көбейту жолымен бүкіл АӨ ай соцындағы нақты өндірістік өзіндік қүны анықталады. 94