Аманова Г.Д. Басқару есебі

Калькуляциялаудың тапсырыстық жүйесіндегі сияқты, үстеме шығыстырды бөлудің нормативтік мөлшерлемесін пайдалаиған жөн, алайда, кейбір жағдайларда нақты мөлшерлемелер де қолданылуы мүмкін. Мұндай тәжірибені колдануға әбден болады. Егер өндіріс ай сайын тұракты болып кала берсе, демек, кезеңдегі үстеме шығыстардың сомасы да өзгеріссіз қалады. Егер өндірістік үстеме шығыстар шығындардың негізгі бабы болып табылмаса, яғни олардын жалпы өзіндік кұндағы үлесі барынша аз болса, опда ңақты үстеме шығыстарды пайдалану дұрыс. Өндірістік процестегі толқулар нақты үстеме шығыстарды біркелкі емес ай сайынғы жатқызуға апарып соғуы мүмкін. Мүндай жағдайларда өндірістік үстсмс шығыстар, шығарылатын бірліктері үстеме шығыстардың тиесілі бөлігін алуы үшін, нормативтік моліперлемелсрді пайдалана отырып, өндірістік процеске жатқызылуы тиіс. Әдетте, егер өндірістік үстеме шығыстар, әсіресе ' түрақты үстеме шығыстар бөлігінде, болмашы сомада болса, үстеме шығыстарды, нормативтік мөлшерлемелерді колдана отырып, калыпты немесе орташа олшенген ондіріс базасында жатқызған дұрыс. Сонымен катар, нормативтік мөлшсрлсмелсрді колдану шығындарды бақылауға және оларды талдау максатында өте пайдалы. Калькуляциялык шоттарды, журналдарды, кітаптарды және басқа да есептік тізілімдерді жүргізу. Үдерісті жүйеде шығындар туралы мәліметтердің бухгалтерлік шоттармсн байланысы, тапсырыстық жүйедегі сиякіы негізгі максаттарды қамтиды, тек бүл жерде тапсырыс емес, процес немесе цех бірлік болып қалады. Дсмск, аяқталмаған өндірісті бакылау тагісырыстарға емес, процестерге бөлінуі тиіс және әрбір өндірістік шоттағы кіріс қалдықтар опдірістік операцияларға сәйкес көрсетілуі тиіс. Әрбір келесі процесс, жиналып қалған шығындар дайын өнімге түпкілікті өтпейінше, алдыңғы процестен берілген шығындарды өзіне қабылдап отырады. Үдсрісті қалькуляциялау кезіндегі ссспгік рәсімдсрдің ерекшелігі - бүл бүкіл компанияның бәріпе жалғыз «Аяқталмаған шот» емес, әрбір өндірістік цсхқа өз шоты ашылады - «Аяқталмаған шот» (отандық есепте «Негізгі өндіріс»), Бірінші цехтан шыккап дайыи өнім екінші иехка «Аяқталмаған шотқа» түрленіп, ары қарай өңделеді, сосын процессер санына байланысты ары карай үшінші цехта да осы жағдай қайталанып кете береді. 93 I