Аманова Г.Д. Басқару есебі

Өнім өндірісі үздіксіз немссс қайталанып отыратын операциялардан немесе процестсрден тұрса, ал өнімнің өзіндік құны өндірістің, операцияның немесе процестің әрбір деңгейінде аныкталса, үдерістік әдіс қолданылады. Үдерістік кальку ляциялау әдісі басымдықтарының біріне мыианы жатқызуды болады. Әдетте, үдерістік әдіс кезінде шығындарды жинау көп күшті қажет етпейді жәнс тапсырыстық әдіске қарағанда үнемшіл. Үдерістік әдістс, шығындар пакты тапсырысқа жаггіай, кезеңге жиналатыны есеп жүргізетін қызметкерлердің қызметінде бос уакыт алуына мүмкіндік береді және шығындарды салыстыру үшін аралык база береді. Өнімнің орташа бірліктері, әрине, сол орташа шамалар біртекті болған жағдайда ғана қол жетімді. Шығындар ағыны бухгалтерлік шоттарда оңай көрініп тұр және де жауапкершілікті бөлу арасында анық шектеулср бар. Үстеме шығыстарын цсхтарға немссс процестерге жаткызу, тапсырыстык жүйедегіге қарағанда өте анық жасала алады. Үдерістік калькуляциялаудің кемшін тұстары да бар. Үдерістік әдісте қабылданған орталандырылған шығын, өнім немесе оны қүрайтын материалдық компоненттер толық біртекті болмаған жағдайда, кейде есептерде қателерге соқтырады. Бұл кемшілікті калькуляцияланатын бірлік шикізатының салмагы әртүрлі мөлшерлі немесе әртүрлі құрамдағы өнімдерде араласкан процестсрдің мысалдарымен дәлелдеуге болады. Егер кәсіпорын өнімнің бірнеше түрін өндіріп, ондағы әртүрлі өнімдер бірнеше материалдарда және әртүрлі жабдықтарда шьнарылса, онда шығын элементтсрін жеке өнімдерге пропорционал бөлу көбінесе өте күрделі рәсім болады жәнс онда бағалау мәліметтері қолданылады. Аяқталмаған өндіріс корлары аяқталу деңгейі бойынша бағалануы тиіс жәнс бүл бағалаудың дәлсіздігі әртүрлі процестер арқылы дайын өнімге, сатудың өзіндік құнына және таза пайдаға өтеді. Егер де алдын-ала шығындар пайдаланылса, онда нақты мәліметтср туралы кезендік есептер есепті кезеңнің соңына дейін бсрілмейді. Бұл, осы кемшілікті үдерістік жүйені бақылауға таптырмас жайт, оның мәні кәсіпорынды жекелеген бөлімшелерге бөлу. Шығындардың есебін жүргізудің және өнімнің өзіндік қүнын калькуляциялаудың үдерістік әдісі пен тапсырыстык әдісінің бірдей айырмашылыктары мен бірдей жалпы сипаттары бар. Жалпы сипаттары мыналар: 88