Аманова Г.Д. Басқару есебі

5- ТАҚЫРЫП. ШЫҒЫНДАРДЫҢ ЕСЕБІН АЛУДЫҢ ЖӘНЕ ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚҮНЫН КАЛЬКУЛЯЦИЯЛАУДЫҢ ҮДЕРІСТІК ӘДІСІ 5.1 Шығындардың ессбін жүргізудің және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың үдерістік әдісі туралы жалпы ұғым. 5.2 Шығындардың есебін жүргізудің және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың үдерістік әдісі кезінде ссептік рәсімдердің ерекшеліктері 5.3 Өнімдердің (қызметтердің, жұмыстардың) өзіндік кұнын калькуляциялаудың үдерістік әдісі. 5. 1 Шыгындардың есебін жүргізудің жэне өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудыц үдерістік әдісі туралы жалпы угым Калькуляциялаудың процесс күны әдісінің маңызы мынада: өндірістің тура және жанама шығындары өнімніц барлық шығарылымына калькуляция баптары бойынша есепке алынады. Осыған байланысты. өнім (жұмыс, қызмет) өлшемінің орташа өзіндік қүпы бір ай ішіндегі өндірістің барлық шығындарының сомасын осы кезсңдсгі дайын өнім санына бөлумсн анықталады (жалпы алғанда корытынды бойынша және әрбір бап бойынша). Өндірістің шығындар есебі объектілері көбінесе калькуляциялау объектілерімен тура келеді. Өндірістің шығындарына және олардың пайда болу орындарына бақылауды күшейту үшін көптеген кәсіпорындарда өндірістік процесс ксзсндсрге бөлінеді. Соған сәйкес, өндіріс шығындары ессптслстін баптар номенклатурасына өзгерістер енгізіледі. Ал өндіріс шығындары тура іпығындарға айналып, оларды экономикалқ элементтері бойынша көрсетуге мүмкіндік туады. Өндірістің жоғарыда аталған сипаттамалары үдерістік әдісінің маңызын қамтамасыз етеді. Сондықтан да бухгалтерлік ссеп жөніндегі әдебиетте бүл әдіс қарапайым, бір қайта бөлісу, үдерістік әдісі деп аталады [11]. Бүл әдіс өндірістік процсстін мынадай белгілері бар ұйымдарда қолданылады: • бір немесе бірнеше өнім түрін жаппай шығару; • технологиялык процестің шысқаша кезеңі; • аякталмаған өндіріс жоқ немесе ол болмашы ғана. 85