Аманова Г.Д. Басқару есебі

4- ТАҚЫРЫП. ШЫҒЫНДАРДЫ ЕСЕПТЕУ ЖӘНЕ ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚҮНЫН КАЛЬКУЛЯЦИЯЛАУ ӘДІСТЕРІ 4.1 Шығындарды есептеудің жәнс өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың мәнін, маңызын, принциптерін және әдістсрін жалпы түсіну. 4.2 Шығындар есебі, калькуляциялау және калькуляциялық бірліктер объектілсрін орнату. 4.1 Шыгындарды есептеудің және өнімнің озіндік қүнын калькуляциялаудың мэнін, маңызын, принциптерін және эдістерін жалпы түсіну Басқарушылық есептің ең маңызды міндеттерінің бірі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау. Өнімнің өзіндік қүны дегеніміз - ақша ' түріндегі өнімді шығаруға және оны сатуға кеткен шығындар. Кәсіпорын өнімінің (жұмысының, қызметінің) өзіндік кұны өнімді (жұмыстарды. қызметтерді) шығару барысында табиғи ресурстарды, шикізатты, матсриалдарды, отынды. энергияны, негізгі қорларды, еңбек ресурстарын пайдаланумен байланысты шығындардан және оны шығару мсн сатуға кстстін баска да шығындардап түрады. Өнімнің өзіндік кұны сапалы көрсеткіш болып табылады. Өзіндік құнда ұйымның шаруашылық қызметінің қорытындысы, оның жетістіктері мен қолда бар резервтері шоғырланған көрініс табады. Өнімніц өзіндік қүпы пеғұрлым темен болтан сайын, соғүрлым сңбск үнсмдслс түссді, негізгі қорлар, материалдар, отын жаксы пайдаланылады, өнім шығару кәсіпорынға да, жалпы бар қоғамға да арзанға түседі. Калькуляциялау, өндіріс барысында алынған накты бүйымдардың өзіндік қорын зерттеуге мүмкіндік береді. Өндірістік шығындардың ессбі (өндірістік есеп) калькуляциялаудын алғышарты болып табылады. Ол калькуляциялауға қатысты бірінші болып табылады. Калькуляциялау мен өндірістік есеп арасында тығыз ара байланыс пен өзара тәуелділік бар. Айталық, бір өнімнің өзіндік кұнын есептеуге өндірістік есеп жүйесінде жиналған ақпарат база болады. Түпкі өнімнің озіидік күпын калькуляциялау жүйсмен және өндірістік ссепті ұйымдастырумен алдын-ала аныкталады. Екінпіі 71 __