Аманова Г.Д. Басқару есебі

- ҚЕХС сәйкес, «қорлардың өзіндік құнына сатып алуға, қайта өңдеуге жұмсалатын барлық шығындар және де қорларды олардың ағымдағы жағдайына және орналу жеріне жеткізу мақсатында жасалған өзге де шығындар» кіруі тиіс. Үстеме шығыстарды белу мөлшерлемесі 1) ӨҮШ белу негіздері (базалары) Үстеме шығыстарды белу базаны (критерийді) таңдау арқылы жүзсгс асырылады. Критерий компания шығарып жатқан барлык өнімдер ушін нсмесе компания өз клиенттеріпе ұсынатын кызметтср үшін бірдей болып табылады. Белу базасы ретінде, өндірістік бөлімшеніп үстеме шығындарына ең сәйкес болатын факторлар (критерий) таңдап алыну керек. Көбінесе база ретінде мыналар алынады: - Өндірістік жүмысшылар жұмыс жасаған уақыт - Жабдықпсн жұмыс істеген уақыт - Еңбек шығындары - Өнімнің өндірілген өнімдері ӨҮШ белу мөлшерлемесі = ӨҮШ /базаның мәні 2) Үстеме шығыстарды біртүтас (жалпы зауыттық) және жекелеген (цехтық) белу мөлшерлемесі. ӨҮШ бөлудің біртүтас мөлшерлемесі түтастай кәсіпорып үшін қолданылады. Мысалы, егер белгілі бір кезснде үстеме шығындар 100 000 у.е. құрады, 50000 сағат негізгі еңбек жасады, онда үстеме шығыстарды белу молпіерлсмесі 100 000 у.е/50 000 еңбек-сағ. = 2 у.е/ еңбек-сағ. Ал, үстеме шығыстар осы мөлшерлеме бойынша бүкіл өнімге кіргізіледі. Мыеалға, өнімді дайындау негізгі еңбсктің 18 сағатын талап етеді, онда өнімге 36 ш.б. сомасындағы үстеме шығындар жатқызылады (18 сағат х 2 ш.б/сңбек-сағ). Егер өндіріс бірнеше бөлімшені қамтитын болса, онда ӨҮШ бөлудің жекелеген мөлшерлемесін пайдаланған дұрыс болады. 3.1- кесте. Біртұтас ӨҮШ мөлшерлсмссін есептеу А бөлімшесі Б болімшссі В бөлімшесі Барлығы Үстеме шығьпідар, у.е. 10 000 60 000 30 000 100 000 енбек - сағаты 25 000 15 000 10 000 50 000 ӨҮШ еңбек- сағатына мөлшерлемесі 0,4 4 3 2 63