Аманова Г.Д. Басқару есебі

Өнімнің қысқарған өзіндік қүнын есептеу кезінде маржиналды кіріс және калдык кіріс (өндірістен алынған пайда) көрсеткіштерін пайдаланады. Маржиналды кірісті, онімді сатудан түскен табыстан немесе өндірілген өнім құпынан ауыспалы шығындар сомасын шегер е отырып, анықтайды. Қалдық кіріс немесе өндірістен алынатын пайда көрсеткішін маржиналды кірістен тұрақты шығындарды шегерумен есептейді. Маржиналды кіріс немесе өндірістен алынатын пайда көрсеткіштері өнімнің өзіндік құнын басқару үшін маңызды мәнге ие. Олар бұл көрссткіштердің өнім бағасына, шығарылатын өнімнің құрылымына, ауыспалы жәнс гүрақты шығындар шамасына тоуелдігін көрсетеді. «Шығындар-колем-пайда» өзара байланысын талдау негізінде өнім бірлігіндегі немесе өнім құнындағы өндіріс көлемінің сыни межелді анықтайды. Мысалы, өндіріс көлемінің сыни межелін өнім бірлігінде (X) мына формула бойынша анықтайды: Х=П3 2 /(Ц-П31), мүндағы Ц — өнім бірлігінің бағасы. ПЗі — өпім бірлігіне келетін ауыспалы шығындар. Сонымен қатар. «директ-костинг» жүйесінде алыпған мәлімсттср негізінде, өнім өндірісінің оңтайлы көлемін, жекелеген тапсырыстарды қабылдаудың орындылығын, жаңа өнімге қойылатын бағаны, г.б. негіздейді. Атай кетейік, өндірістен алынатын пайда бойынша есептің баптарының құрамы «дирскт-костинг» әдісінде пайдалар мен зияндар туралы есеп бабының қүрамына (тоқсандық жонс жылдық бухгалтерлік есептіліктіц № 2 нысаны) біршама сәйкес келеді: сатудан түсксн габыс; сатылған өнімнің өзіндік қүны; жалпы пайда; коммерциялық шығыстар; басқаруіпылық піығыстар; сатудан түскен пайда. № 2 нысанның жалпы пайда, сатылған өнімнің өзіндік құны, басқарушылык шығыстар көрссткіштері, өндірістен алынатын пайда бойынша есептің маржиналды кіріс бабына, ауыспалы және тұракты шығындардың баптарына сәйкес келеді. Айырмашылык. тек - «сатудан түскен пайда (зиян)» жәнс «өндірістен алынатын пайда» көрсеткіштсріндс ғана, өйткені бірінші 168