Аманова Г.Д. Басқару есебі

жүйесі кәсіпорынға сату көлсмін үлғайту мүмкіндіктерін іздеуге жетелейді. «Директ-кост» жүйесі кезінде кірістер туралы есепті қүрау схемасы көп сатылы. Онда, кем дсгенде, екі қаржылык көрсеткіш: маржиналды кіріс және пайда бар. Кірістер туралы есеп екі сатылы болуы міндетті емес. Егер, ауыспалы шығыстарды өндірістік және өндірістік емсс шығыстарға бөлсек, онда ессп үш сатылы болады. Бүл жағдайда бірінші кезеңдс сатылған өнім көлемі мен ауыспалы өндірістік шығыстар арасындағы айырмашылык ретінде өндірістік маржиналды кіріс анықталады. Екінші кезеңде өндірістік маржиналды кіріс пен өндірістен тыс ауыспалы шығыстар арасындағы айырмашылык ретінде фирма бойынша жалпы маржиналды кіріс аныкталады. Үшінші кезеңде алынған маржиналды кірістеп түрақты шығындар сомасып үстап қалу жолымен пайда анықталады. Қарапайым «дирскт-костингге» ауыспалы өзіндік құны бар маржа аныкталады, ол ауыспалы піығындармен салыстырғанда сатудан түскен артық табысты білдіреді. Ауыспалы шығындағы маржа түракты шығындардың сомасын орнына келтіруге мүмкіндік бергснде, кәсіпорын тиімділік (өнімділік) щегіне жетеді, яғни, каржылык нәтиже нөлге тсң. Егер кәсіпорып көп бұйымдар шығаратын болса, онда бұл әдіс әрбір бүйымнын тұрақты шығындардың орнын толтыруға «салымын» өлшеуге және өнімділіктің жалпы деңгейін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, нарықтық экономика жағдайында ол томен сату көлемін аныктау нсгізінде берілген бағдарларға қатысты сауданы дамыту саясатын жүргізуге мүмкіндік береді. 8.2 - кесте. Қарапайым «директ-костинг» маржасын (айырманы) есептеу Көрсеткіштер Өндірілген өнімді сату Барлығы А В С Сату колемі 42400 55000 70000 167000 Ауыспалы шығындар 23100 Ауыспалы озіндік кұны бар маржа 18900 15400 23100 57400 Маржа деңгейі, % 45 28 33 34,4 Тұрақты шығындар 42000 Нәтиже 15400 166