Аманова Г.Д. Басқару есебі

Үстеме шығыстарды белу базаны, критсрийді тацдау арқылы жүзеге асырылады. Ол компания шығаратын барлық өнімдер мен компания өз клиенттеріне үсынатын қызметтер үіпін бірдей болып табылады. Бөлу базасы ретінде өндірістік бөлімшенің үстемс шығыстарына көп сәйкес келетін фактор (критерий) таңдап алыну керек.база ретінде көбінесе мыналарды алады: - Өндірістік жүмысшылармен жасалып біткен уақыт - Жабдықтармен жасалып біткен уақыт - Еңбек шығындары - Өндірілген өнім бірліктері. ӨҮШ бөлу мөлшсрлемесі = ӨҮШ/Базаның мәні 2) Бірыңғай (жалпызауыттық) және жске (цехтік) үстеме шығыстарды болу мөлшерлемесі ӨҮШ бірыңғай үстсме шығыстарды белу мөлшерлемесі кәсіпорын үшін түтастай қолдапылады. Мысалы, егер белгілі бір кезеңде үстеме шығыстар тең болып, 50000 сағат негізгі жүмыс істелсе, онда үстеме шығыстарды болу мөлшерлемесі 100 000 ш.6,/50 000 еңб.-сағ. = 2 ш.б.// еңб.-сағ. кұрайды. Ал, үстсме шығыстар осы мөлшерлеме бойынша барлық өнімге жатады. Мысалы, өнімді дайындауға 1 8 сағат негізгі еңбек кажет болды, онда өнімге 36 ш.б. сомасындағы үстеме шығыстар (18 сағ. х 2 ш.б.// еңб.-сағ.) жатқызылатын болады. Егер бірнсше бөлімшеде өндіріске қатысатын болса, онда ӨҮШ жеке белу мөлшерлемесін гіайдалапған дұрыс. 8.1 -кесте. ӨҮШ бойынша белу мөлшерлсмесін есептеу А бөлімі Б бөлімі В бөлімі Барлығы Үстме шығыстар. ш.б. 10 000 60 000 30 000 100 000 Еңбек-сағ. 25 000 15 000 10 000 50 000 Еңбек-сағ. ӨҮИІ мөлшерлемесі 0,4 4 3 2 Мысалы, онімді дайындауға А бөлімінде 10 сағат, Б бөлімінде - 5 сағат, В болімінде 3 сағат негізгі еңбек қажет болды. Онда онімге 33 у.е. сомасындағы үстемс шығыстар жатқызылатын болады (10 сағ. х 0,4 ш.б./ еңб.-сағ.+ 5 сағ. х 4 ш.б./еңб.-сағ.+ 3 сағат. х 3 у ш.б./еңб.- сағ.) 160