Аманова Г.Д. Басқару есебі

босалқы қор сыйымды болып табылмайды, сондықтан олар дайын өнім қорлары мен аяқталмаған өндіріс қорларын бағалау кезінде д, сатылған өнімнің босалқы қор сыйымдылық құнын анықтау кезінде де қатыспайды. Абзорпшен-костинг», әдетте, қорларды бағалау, өнімнің өзіндік кұнын есептеу және пайданы анықтау үшін ғана қолданылмайды. Бұл әдіс коптегсн дамыған елдердің сырткы есептіліктерінде де ең көп тараған калькуляция әдісі болып табылады. Өндірістік шығындар негізгі (А тобы) және үстеме (В тобы) өндірістік шығындардан құралатынын есте сақтайық. Егер негізгі өндірістік шығындар тура (яғни, тікелей) нақты өнім түрлері бойынша бөлінетін болса, ал үстеме өндірістік шығындар жанама бөлінеді, бірақ жоспарлы өзіндік құн бойынша емес, арнайы нормативтік немесе нақты үстеме өндірістік шығыстарды жұту коэффициенті негізінде бөлінеді. Барлык үстеме өндірістік шығындар «абзорпшен-костинг» кезінде алғашында жалпы бөлімше бойынша тиісті регистрлерде есепке алынады және әр кезде (айына бір рет немесе дұрысы, аптасына бір per) тиісті есептілікке қосылып, жазылады. Бұл есептіліктен көрініп тұрғандай, сол кәсіпорын, мысалы жабдықты жөндеуге қанша қаражат жұмсаса, бұл шығындарды қай өнімге шығынға жаткызу керектігі айқын емес. Үстеме өндірістік шығыидарды әрбір накты жағдайда, өнімнің эрбір бірлігіне белу кезінде қандай критерий ұстану керек? «Абзорпшен-костинг» кезінде онімнің түрлері бойынша үстеме өндірістік шығындарды белу базасы ретінде көп деңгейде әрбір өндірістік бөлімшеде үстеме шығындардың туындау табиғатына көп деңгейде сәйкес келетін факторды таңдауы тиіс (яғни, үстеме шығыетарды қатаң түрде «қазіргі заманғы жоғарғы ұйымдар» нұсқаулығына сәйксс - тура өндірістік шығындар бойынша белу міндетті емес). Әлемдік тәжірибеде белу базасы рстіндс көбінесе мыналарды колданады: • негізгі өндірістік жұмысшылар істеген нақты уақыт; • өндірістік жабдық істеген нақты уақыт; • негізгі өндірістік жүмысшылардың жалақысы; • өнімді шығарудың табиғи бірліктері; • негізгі материалдарды пайдалану бойынша, тура негізгі шығындар бойынша, т.б. Тиісті белу базасы тацдалған соң, үстемс шығыстардың тиісті фактор бірлігіне шамасы анықталады (1 сағат 155