Аманова Г.Д. Басқару есебі

ондіріс қалдықтары инвентаризация немесе оперативтік есеп және есепті айда қолданыста болған шығын нормаларының мәліметтері бойынша анықталады. Аяқталмаған өндірісті инвентаризациялау кезінде анықталған кем шығулар мен артылған қаражат та есепті кезеңде қолданыста болған нормаларға сәйкес бағаланады. ¥йым шығындарының жиынтық есебінің ведомости көрсеткіштерінің нсгізінде, жалпы барлық өнім бойынша және өнімнін жекелеген түрлері бойынша есептік калькуляция жасайды. Калькуляциялық есептердің түрі, жасалатын калькуляция саны, негізінен, ұйымның өндірістік ерекшелігіне байланысты. Мысалы, өндірстін өнімнің үлкен номенклатурасы бар үйымдарда сссптік калькуляциялар біртекті өнім топтары бойынша жасалады; өнімнің жскслеген түрлерініц өзіидік күиы нақты және нормативтік шығын аракатынасымен есептслстін коэффициенттер көмегімен анықгалады. - Өндіріске жұмсалатын шығын есебінің нормативтік әдісі америкалық стандарт-кост жүйесінің негізінде пайда болды, сондықтан олардың үқсастығы коп. Сонымен катар, оларды бір- бірінсн ажыратуға болады. 1. Стандарт-кост жүйесін қолдану кезінде норма өзгеруінің ағымдағы шоты жүргізілмейді, ал нормативтік әдісті қолданарда норманың өзгеруінің ағымдағы шоты себептер мен бастамашылар (инициаторлар) бойынша жүзеге асырылады. 2. Стандарт-кост жүйесін қолдану кезінде үстеме шығыстар өнімнің өзіндік құнына норма шегінде жатқызылады, ал нақты жанама шығыстардың нормативтік шығыстардан ауытқуы қаржылық нәтижелер шотына шығынға жатқызылады. Нормативтік әдісті қолдану кезінде жанама шығындар өнімнің өзіндік күнына нақты шығыстар сомасында жатады. 3. Стандарт-кост жүйесін қолдану кезінде идеалдық жәнс теориялык стандартгар кеңінен қолданылады, ал нормативтік әдісте шығындар нормасы қазіргі өндірістік жағдайларға байланысты белгіленеді. 4. Норма өзгеруінің ағымдағы шоты және нормативтік әдісті қолдану ксзінде жанама шығыстардың нақты сомасының өнімнің өзіндік қүнына шығынға жатқызылуы аяқталмаған өндірісті бағалаудың және өнім шығарудың, стандарт-кост жүйесін колдануға Караганда, басқа тәртібін бслгілейді. 145