Аманова Г.Д. Басқару есебі

нормалары негізінде өндірістік кезең басталғанға дейін алдын-ала әзірленетін оның нормативтік озіндік құны жатыр. Өндіріске кететін шығын есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік әдісінің негізгі ерекшеліктері мынада: а) өндіріске жүмсалатын шығын есебі техникалық негізделген материалдарды жұмсау нормаларына. уақыт нормаларына және әрбір дайындалып жатқан өнім түрінің өндірісінің жекелеген технологиялық операпиялары бойышпа кесімді бага нормаларына негізделген; б) дәл қазіргі сәтте қолданылып жүрген материалдар шығыстарының нормасы, өндірім нормасы, кесімді баға белгілеу нормалары, өндіріске қызмет корсету және басқаруға шығыстар сметасы негізінде өндірістің қол жеткен деңгейін көрсететін бүйымның өзіндік күнының нормативтік калькуляциясын жасайды; с) материал шығыстарының нормасын, өндірім нормасын және кесімді баға белгілеуді жүйелі түрде қайта қарап отырады және колданысгағы нормативтік калькуляцияларға өзгерістер енгізеді; сонымен катар аяқталмаған өндіріс калдықтарын қайта бағалайды, сөйтіп, аякталмаған өндіріс және алдағы өндіріске шығындар есебінде бірынғай норма деңгейіне кол жетеді; д) ондірістің тура шығыпдарына бастапқы құжаттарды қолданыстағы нормаларға сәйкес жасайды және нормалар бойынша шығындар есебінің жүйесінде көрсетіледі. л) белгіленген нормадан тыс материал шығыстарын (мысалы, материалды үнемдемей кыю немесе бөлшектерде ақау жасау), сондай-ақ технологиялык процеспен қарастырылмаған жұмысқа ақы төлеуді срскіис қүжаттарда бөліп көрсетеді немесе «Нормадан ауытқу» белгісі бар жеке құжаттармен рәсімдейді; нормадан ауытқыған шығыстарға арналған күжаттарды есепке қабылдау үіпін кәсіпорын басшыларының рүқсат еткен визасы талагі етіледі, соның аркасыпда опдірістік емес шығындар шақыратын себептерді жоюға оперативтік шаралар қабылдау жсңілдсй түссді. е) жабдықтарды үстауға және пайдалануға арналған шығыстарды, үстсме шығыстарды бүйым түрі бойыніна кеіпенді түрде боледі, бірақ норма бойынша шығыс сомасы мен нормадан ауытқу бойынша сомасын бөліп көрсстігі. ж) өндіріске арналған шығындардың аналитикалық есебін әрбір объект бойынша тапсырыс бойынша, қайта болу бойынша, бұйым 136