Аманова Г.Д. Басқару есебі

7- ТАҚЫРЬІП. ШЫГЫНДАРДЫҢ ЕСЕБІН ЖҮРГВУДІҢ ЖӘНЕ ӨНІМНІҢ ӨЗІНДІК ҚУНЫН КАЛЬКУЛЯЦИЯ- ЛАУДЫҢ НОР.МАТИВТ1К ӘДІСІ 7.1. Нормативтік әдіс жәнс шығын есебінін принципі туралы жалпы үғым. 7.2. Нақты және нормативтік шығындардың ссебі, нормадан ауытқу есебі. 7.3. Аяқталмаған өндіріс қалдықтарын қайта есептеу және шығындардың накты жиынтық есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау. 7.1. Нормативтік эдіс және шыгын есебінің принципі туралы жалпы угым. Өндіріске кететін шығындар есебінің жэне өнімнің өзіндік кұнын калькуляциялаудың нормативтік әдісі, пегізінен жалпы өндірісі бар кәсіпорындарда қолданады, дегенмен ол машина жасау, металл өндеу жәнс т.б. экономика салаларының аз сериялы және жеке ондірістерінде де қолданылуы мүмкін. Нормативтік әдіс бойынша жүмыстарды ұйымдастыруды технологиялық және нормативтік карталар жасаудан бастайды, онда материалдардың шығынын, жалақыны және кіріс алумен байланысты баска да шығындарды айқындайды. Нормативтік карталар негізінде иормативтік өзіндік кұн көрсетілген нормативтік калькуляциялар жасайды. Оны жасау ксзіндс өндірістін колданыстағы технологияларын, уакыт және еңбекакы белгілеу нормаларын, материалдар мен сатып алынатын жартылай фабрикаттар шығысының нормаларын, олардың бастапқы салмағын, таза салмағын жәие қалдықтарын корсете отырып, материалдар мен сатып алынатын жартылай фабрикаттардың қолданыстағы бағаларын, өндірісті үйымдастыру және қызмет көрсету бойыпша шығыстардыц бскітілген тоқсандык сметаларын ссксрсді. Бұл әдісті пайдалана отырып, бухгалтер нормативтік өзіндік құнмен және оның ауытқуларымен жүмыс істсйді. Шығындар есебінің нормативтік әдісінің негізгі принциптері мыналар: 1. Қолданыстағы нормалар мен сметалар негізіндс әрбір бүйым бойынша өзіндік қүнның нормативтік калькуляциясын алдын-ала жасау; 134