Аманова Г.Д. Басқару есебі

Қарастырылған әдіс үстеме шығыстардың жалпы сомасын болжамдаудың дәлдігіне байланысты болады. Шығын болжамы анық болған сайын нормативтік коэффициент соғұрлым дәл есептелетін болады және тапсырысты орындаудың өзіндік құны дәлірск анықталатын болады. Бүл процесте басқарушылык есеп бойынша бухгалтердің ролі зор, ойткені болжамның дәлдігі, кәсіпорынның барлық бөлімшелерінен алынған оперативтік мәліметтср нсгізінде жүзеге асырылатып қаржылық жоспарлау сапасына байланысты. Сонымен қатар, үстеме шығыстардың белу базасын дүрыс таңдау қажет. Бұл жерде іскерлік белсенділік түрлерін және үстеме шығыстар мсн оларға эсер ететін себептер арасындағы байланысты егжей-тегжейлі талдау қажет. Мысалы, өндірістегі кол күші жоғары болса, электрмен жабдықтауға шығыстарды белу базасы ретінде шығаратын өнім санын таңдау, немесе егер цех толықтай ■механизацияланған болса жүмысшылардың еңбекақы шығындарының санын таңдау ріімсіз болады. Яғни, ондірістік процестің езгерісі үстеме шығыстардың шамасына көп деңгейде ыкпал ететін сипаттаманы таңдау кажет. Үстеме шығыстар дұрыс келмсген кезде жеке бұйымдар немесе тапсырыстардың өзіндік құны дәл анықталмайды. Тапсырыстык есепте тура шығын есебі 8110 «Негізгі ондіріс» шотында тиісті шоттармен корреспондснцияда жүргізіледі. Ал, 8110 шотына көмекші шот ашылмайды, ал жеке тапсырыстардың есебі талдауды жүргізіледі (тапсырыс бланкілсрінде, тапсырыс нарядтарында, т.б.). Бастапқыда 8410 «Үстеме шығыстар» шотында көрсетілген үстеме шығыстар, нормативтік коэффициент көмегімен есепті кезең ішінде 8110 «Негізгі өндіріс» шотына жатады: Дебет 8110 Кредит 8410. Яғни, Дебет 8110 Кредит 8410 жазбасы есепті кезең ішіндс бірнеше рет жасалады және есепті кезең аякталған соң 8410 шотының жабылуы деп есептелмейді. Мысал: Алдағы кезеңге жоспарланған үстеме шығыстар 300000 шартты акшалай бірлік кұрады (у.д.е.). Шығын факторы үшін жабдықтың жұмыс істеуінің жоспарланған машина-сағат саны 50 000 маш.-сағат деп кабылданды. Нормативтік коэффициент бұл жағдайда мынаған тең: жоспарланған үстеме шығыстар - 300 000 у.д.е. Шығын көтерушінің жоспарланған шамасы сағатына 50000 машина. Ал, сағат нормасы үстеме шығыстар бойынша. Есепті айдың 18-і күні бірінші тапсырыс бітті, оны орындауға 20000 сағат машина уақыты 125