Аманова Г.Д. Басқару есебі

белгіленген тарифтерге байланысты болады. Демек, коммуналдық қызметтер мен электр энергиясын төлеу бойынша қолданыстағы ьарифтердің өсуі кәсіпорын үпіін объективті фактор болып табылады. Талдаушы бухгалтерге бұл фактордың алдағы кезеңдегі әсерін дәлелдеу, әрине, қиынға түседі. Сонымен катар, электр энергиясы қаншалыкты өндірімді пайдаланылады, оныц өндірімсіз пайдаланылуына жол бсріле ме, берілсе, қандай мөлшерде екені кәсіпорынға байланысты. Мұндай субъективті факторлар да талдаушы бухгалтермен алдағы кезсңнің жанама шығыстарын болжауда ескерілуі тиіс. 2. Жанама шығыстарды жске өндірістік тапсырыстар арасында белу тандап алынады жәнс оның шамасы болжанады. Ал, база деп, кәсіпорын басшылығының көзқарасы бойынша жалпыөндірістік жанама шығыстарды дайын өнім көлемімен дәл байланыстыратын қандай да бір техникалық-экономикалық көрсеткішті айтады. • Үстеме шығыстарды бөлу базасын, кәсіпорынның қызметінің айрықша ерекшеліктеріне, орындалатын тапсырыстардың сипатына, олардың молшсріне, санына, т.б.қарай, кәсіпорынның өзі таңдайды, кәсіпорынның есептік саясатында жазылады және бүкіл қаржы жылы ішінде солай болады. > Үстеме шығыстарды белу базасы ретінде бір көрсеткішті тандай отырып, талдаушы бухгалтер оның алдағы кезендегі келемін болжамдайды. Бүл жерде бухгалтер жоғарыда айтып откен проблемалармен бетпс-бет келеді. Алдағы кезеңде кәсіпорынның өніміне болуы мүмкін сүранысты маусымдық ауьггқуларды ескере отырып, түрғындардың (немесе кәсіпорынның) сатып алу кабілетін, нарықтағы жалпы жағдайды (бәсекелестер қызметін ескере отырып) бағалау қажет. Бүл факторлардың барлығын күтіліп отырған тапсырыс шамасына, демек, тандалган базалық көрсеткіш көлеміне ықпалын тек тәжірибслі талдаушы бухгалтер ғапа дүрыс бағалай алады. Бюджеттік молшерлеме болжамдалып отырған жалгіы өндірістік шығыстар сомасының күтіліп отырған базалық көрсеткіш шамасына белу жолымен ессптеледі. Оларды белу тәсілін есепті кезең аяқталғанға дейін табу қажеттілігі туындайды. Ең көи таралған түрі - нормативтік коэффициента немесе үстеме шығыстарды бөлудің бсрілген мөлшерлемесін пайдалану. Бүл коэффициент әрбір бөлімше немесе әрбір объект үшін жеке болып табылады. 123