Аманова Г.Д. Басқару есебі

6.4 Өндірістік үстеме иіыгыстар есебі және оларды тапсырыс түрлеріне бөлу әдістері Есепті кезеңде орындалған жскс өндірістік тапсырыстар арасында жапама шығыстарды бөлуде проблема туындайды (амортизация, жалдау акысы. жарық, жылу иіығындары, т.б.), жанама шығыстардың бағасы әлі белгісіз болып тұрса да, есепті кезең ішінде тапсырыс бағасын жоспарлауға, оны тапсырыс берушімсн кслісуге тура келеді. Бүл мәселені іпешудің бір жолы - бұл есепті кезеңнің аякталуын күту, сосын есепті кезендегі жанама шығыстардын жалпы нақты кұнын біле отырып, оны жеке тапсырыстар арасында белу. Алайда, бұл шешім заманауи басшыпы және тапсырыс берушінің өзін қанағаттандыра қоя ма екен? Кәсіпорып басшылығына, тапсырыс орындалғанға дейін бағаны анықтау үшін тапсырыстың болжамды өзіндік қүны туралы мәліметтер қажет. Тапсырыс берушіге де, өзіне арзан орындаушы таңдау үшін, болуы мүмкін баға туралы жедел ақпарат керек. Тәжірибс жүзінде негізінде басқа жолмсн кстсді: болжамды жанама шығыстарды болудін бюджсттік мөлшерлемелерін (алдын- ала нормативтср) пайдалана отырып, үстеме шығыстарды жеке тапсырыстар арасында алдын-ала бөледі. Басқарушылық есепте «бюджет» ұғымы «жоспар» сөзінің синомимі болып табылады. Демек, әңгіме бухгалтерия өзі жоспарлайтын көрсеткіштер туралы болып отыр. Ол өндіріс көлемдерінің (жұмыстар, қызметтср) бағалау шамалары мен алдағы кезеңгс жанама шығыстарына негізделеді. Жанама шығыстарды бөлудің бюджеттік мөлнісрлсмелерін есептеуді бухгалтерия жақында болатын есептің кезең алдыпда үш кезеңмен орындайды: 1. Алдағы кезеинің жапама шыгыстары бағаланады. Бұл болжамның нақтылығы көп деңгейде талдаушы бухгалтердін тәжірибесіне, біліміне және интуициясына байланысты, өйткені мұндай болжамдар бере отырып, көптеген факторларды - объективті (кәсйюрын қызметіне тәуелді емес) және субъективгі (оған тәуелді) факторларды ескеру қажет. Мысалы, жалпыөндірістік шығыстардың айтарлықтай қосындысы коммуналдық кызметтерді жәнс электр энергиясын төлеу болып табылады. Оның көлемі, біріпші кезекте 122