Аманова Г.Д. Басқару есебі

Дайын онім бірлігінің өзіндік құны барлық үш қайта бөлістің өнім бірлігінің өзіндік құны сомасынан тұрады. Үдерістік калькуляциялау әдісінің басымдықтарыиа мынаны жаткызуға болады: әдетте, үдерістік әдіс кезінде шығындарды жинау тапсырыстық әдіске қарағанда үнемді жәнс көп күш қажет етпейді. Үдерістік әдісте шығындар нақты тапсырысқа қатыспай, бір кезеңге жиналу фактісі есеп қызметксрлерінің қызметіндс біршама артық уакыт табуға мүмкіндік береді жәнс шығындарды салыстыру үшін аралық база береді. Өнімнің орташаланған бірліктері, осы орташа шамалардың біртектілігінде ғана қол жетімді. Шығындар ағыны бухгалтерлік шоттарда оңай көрінеді және жауапксршілікті белу арасында анық шектеулср бар. Үстеме шығыстарды цехтарға немссс процестерге жатқызу, тапсырыстық жүйеге қарағанда ең дэл базада істелуі мүмкін. Үдерістік калькуляциялаудің кемшін тұстары да бар. Үдсрісгік әдісте қабылданған орталандырылған шығын, өнім немесе оны құрайтын материалдық компоненттер толық біртекті болмаған жаңдайда, кейде есептерде қателерге соқтырады. Бүл кемшілікті калькуляцияланатын бірлік шикізатының салмағы әртүрлі мөлшсрлі немесе әртүрлі қүрамдағы өнімдерде араласқан процестердің мысалдарымсн дәлелдеуге болады. Егер кәсіпорын өнімнің бірнеше түрін өндіріп, ондагы әртүрлі өнімдер бірнеше материалдарда және әртүрлі жабдықтарда шығарылса, онда шығын элементтерін жеке өнімдерге пропорционал белу көбінесе өте күрделі рәсім болады және онда бағалау мәліметтері қолданылады. Аяқталмаған өндіріс қорлары аяқталу деңгейі бойынша бағалануы тиіс және бұл бағалаудың дәлсіздігі әртүрлі процестер арқылы дайын өнімгс, сатудың өзіндік қүнына және таза пайдаға өтеді. Егер де алдын-ала шығындар пайдаланылса, онда нақты мәліметтер туралы ксзеңдік есептер есепті кезеңнің соңына дейін берілмейді. Бүл, осы кемшілікті үдерістік жүйені бақылауға таптырмас жайт, оның мәні кәсіпорынды жекелеген бөлімшелерге белу. Шығындардың есебін жүргізудің және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың үдерістік әдісі пен тапсырыстық әдісінің бірдей айырмашылықтары мен бірдей жадны сипаттары бар. Жалпы сипаттары мыналар'. - бірдей базалық принциптер (материалдық, еңбск және үстеме шығыстарды өнімге жатқызу, онім бірлігінің озіндік құнын 102