Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

Казахстан Республикасы Жоғарғы Сотының2015 жылғы 27 қарашадағы ... 337 шылық болып, ал мүндай жағдайларда пара берушінің орекеті пара беру- ге оқталғандық болып қосымша саралануға тиіс. Осы ретте пара берілетін нақты адамның көрсстілген-көрсегілмегені маңызды емес. 21. Егер ҚК-нің 361 -бабының бірінші бөлігінде көрсетілгеп адам өзінің қызмсттік окілеттіктерін қызмет мүддслсрінс қайпіы пайдаланып өзі, басқа адамдар немесе үйымдар үпіін пайда мен артықшылықтар алу мақсатында, өзінің әрекеттерімен (әрекетсіздігімсн) кім де кімге зиян келтірген болса және бүл азаматтардың немесе үйымдардың құқықтары мен зацды мүдде- лсрінс не қоғамның немесе мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтіругс әкеп соқса, онда жасалған әрекетті (түрғын үйді кезек- тен тыс алу, жеңілдігі бар кредит алу және т.б.) пара алу ретінде саралауға болмайды. Мүндай әрекеттер лауазымдық өкілеттіктсрді теріс пайдалану деп саралануға тиіс. Лауазымдық өкілсттіктерді теріс пайдаланудың пайдакүнемдік ниеті материалдық, мүліктік сипаттағы пайда мен артықшылықтарды алудан ғана емес, сонымен қатар қызметі бойынша жотарылау, бастыққа жағыну және т.б. түріндегі озге де жеке мүдделіліктен байқалады. 22. Парақорлык парага коммерциялық сатып алудан қылмыс субъекті- сі бойынша ерекшеленеді, сондықтан коммсрциялық немесе озге де ұйым- да басқару функцияларын орындайтын адамның ақшаны немесе озге де қүндылықтарды заңсыз алуы парақорлық үшін жауаптылыққа әкеп соқ- тырмайды. Мүндай орекеттер ҚК-нің 253-бабы бойынша саралануга тиіс. 23. Параны бсргені және алғаны үшін жауаптылық парақорлыққа бай- ланысты болғанымен, алайда өз алдына жеке қылмыстарды қүрайтын әре- кеттер үшін (кызмет бабын теріс пайдалану, бөтеннің мүлкін жымқыруға сыбайлас қатысу және т.б.) бір мсзгілде қылмыстық жауаптылыққа тарту- ды жоққа шығармайды. Мүндай жағдайларда жасалған орекеттерді қыл- мыс жиынтығы бойынша саралау қажст. Егер делдал адам пара берушінің пара нысанасын жымқырып алаты- нын алдын ала білсе, делдалдың көрінсу жымқырылған бөтен мүлікті бер ­ уш қылмыстар жиынтығы бойынша саралаған жөн - парақорлыққа делдал болу жәнс жымқыруға сыбайлас қатысу ретінде. 24. Долелдемелерді бағалаған кезде қылмыстық қудалау органдары параны бсруге, алуға не парақорлыққа дслдал болуға қатысты баска адам- дарды анықтау мақсаі ында қайтадан жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізу қажет еткен кезде осы нақты шараларды көрсетіп уәжді қаулы шыгаруга міндетті екепін сотгар назарда ұстагандары жөн. Осындай қаулы болмаған кезде қылмыстық қудалау органдарының бірнеше рст қайталанған жедел-іздсстіру іс-шараларын Қазақстан Респуб ­ ликасы Конституциясының 77-бабының негізінде заңсыз деп есептеген жон.