Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

Қачақсган Республикасы Жоғарғы Сотының2015 жылғы 27 қарашадағы ... 333 Пара беруші жасаған бұзушылықтар және т.б. анықталған жағдайда бақылаушы органның лауазымды адамыныц өзінің қүзыретіне кіретін жауаптылық шараларын қолданбауға келісуі қызметінде бетімен жіберуге жатады. 8. Ақша, бағалы қағаздар, материалдық қүндылықтар, мүлікке қүқық, сондай-ақ мүліктік сипаттагы қызметтерді заңсыз көрсету, соның ініінде мүліктік міндеттемелерден босату пара нысанасы болуы мүмкін. 9. Адамның сол үшін пара алып жасаған заңсыз әрекеттері (орекет- сіздігі) (ҚК-нің 366-бабының екінші болігі) деп қызметтік окілеттіктерін пайдаланып, алайда оларды орындау үшін заңмен көзделген негіздер мен жағдайлар болмаған жағдайда (қылмыстық іс бойынша дәлелдемелерді бүрмалау, қүжаттарга шындыққа сай келмейтін мәліметтер енгізу және т.б.) жасаған әрекеттерін (әрекетсіздігін) түсінген жон. 10. Қылмыстық жауаптылыкқа тартылып отырған адамның әреке- тін ҚК-нің 366-бабының үшінші болігі, 367-бабыпың үшінші бөлігі жә- нс 368-бабының екінші бөлігі бойынша пара алған, берген, парақорлыққа делдал болған деп саралау үшіп осы баптардың тармактарында көзделген қылмысты саралаушы бір немесе бірнеше белгілерді анықтап, егер осы мон- жайлар олардың пиетімен қамтылса, оларды қылмыстың барлық сыбайлас қатысушыларына айып ретінде тағу қажет. Сонымен қатар, қылмысқа сыбайлас қатысушылардың әрекеттерін саралаған кезде қылмысқа сыбайлас қагысушылардың біреуіне ғана қатыс- ты және басқа сыбайлас қатысуіпылардың жеке басын сипаттамайтын мән- жайлар ескерілмеуге тиіс. 11. Қорқытып алу адамның пара беру іііінің немссс олардың атынан ол өкілдік етіп отырған тұлғалардың заңды мүдделеріне залал келтіруі мүм- кін әрекеттерді жасаймып деп қорқытып пара талап етуін нс қүқықпсн қорғалатын мүдделер үшін зиянды салдарын болдырмау мақсатында оны пара беруге мәжбүр болатындай жағдайға қасақана қоюды білдірсді. Егер параны берген адамда осы қагердің төнуінен іс жүзінде сақтануға негіз болса, парапы алғап адамның аталғаи қатерді жүзеге асыру мүмкін- дігінің болған-болмағанына қарамастан, кінәлі адамның орекеттері ҚК- пің 366-бабы үпіініпі болігінің 1) тармағы бойынпіа (қорқытып алу жолы- мен пара алу) саралануға тиіс. Қылмыс субъектісінің келісімімен немесе нүсқауы бойынша қорқытып алуды пара алушы болып табылмайтын басқа адам жүзеге асырған жағдайда да пара алуды осы жолмен саралаған жон. 12. Егер параны алуга осы қылмысты бірлесіп жасау туралы алдын ала соз байласқан екі немесе одан да коп адам қатысса, пара адамдар тобының алдын ала соз байласуымен алынган деп есептеген жон. Осы ретте, пара алушылардыц ец болмағанда біреуі параны немесе оның бір бөлігін алган соттен бастап жэне пара беруші параны алуға бірнеше адамның қатысып