Самалдықов, М.К. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің құқықтық негіздері

220 Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет етудің қүқықтык негіздері туралы» заңы анықтама деп аталды. Оған сәйкес, сыбайлас жемқорлықты тергеуді бастау қүқығы елдегі ксз келген ересек азаматқа шынымен бе- ріледі: аудиторлық және инспекциялық комиссия (елдегі негізгі сыбайлас жемқорлыққа қарсы орган деп аталады) кез келген арыз бойынша тергеуді бастауға міндеггі. Сингапур Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестегі нсгізгі элементі түрақты жоне мамандандырылған орган - сыбайлас жемқорлықты тергеу бюросы, саяси және функционалдық автономиясы. Бүл төуелсіз орган Сингапур эконо- микасының мемлекеттік және жекеменшік секторларындағы сыбайлас жем- қорлықтың алдын алуға бағытталған және Сыбайлас жемқорлықты алдын алу туралы заңда сыбайлас жемқорлық әртүрлі «сыйақы» түрінде нақты біліктілікке ие. Бюро үкіметтік шенеуніктер арасында теріс пайдаланупіы- лық жағдайларын тексереді және оларды тиісті органдарға төртіптік салада қажстті шараларды қабылдау туралы хабарлайды. Бюро басқару жүйесінде- гі мүмкін болатын кемшіліктерді анықтау үшін ықтимал сыбайлас жемқор мемлекеттік органдардьщ жүмыс әдістерін зерттейді. Егер мүндай кемші- ліктер сыбайлас жсмқорлыққа және теріс пайдалануларга әкеп соқгыратын болса, бюро осы болімшслердің басшыларына тиісті шаралар қабылдауға ке- ңсс береді. Синганурдың сыбайлас жемқорлыкқа қарсы саясатының негізгі идеясы - «жеке түлғаны жсмқорлық әрекегтер жасауға ынталандыратын жә- не ынталандыру мүмкіндігін тудыратын жағдайларды азайту немесе жою». Бүған бірқатар сыбайлас жемқорлыққа қарсы қағидалар бойынша қол жет- кізілді, оған сәйкес: 1. Мемлекеттік қызметшілердің жалақысы жеке сек- торда табысты жұмыс ісгейтін азаматтардың орташа жалақысына байланы- сы. 2. Мемлсксттік қызметшілсрдің мүлікке, активтерге және қарыздарға (оның ішінде сыбайлас жемқорлықгың алдын алу жөніндегі актіні бүзған деп күдікті болған кез келген банкке, акционерге және есеп айырысу шо- тына тексеру жүргізуге қүқыгы бар) мемлекегтік қызметиіілердің жылдық есен берушілігі. 3. Сыбайлас жемқорлық жағдайларында, әсірссе шенеунік- тердің шіркеулік саяси басшыларының моральдық беделін үстап түру үшін үлкен қатаңдық. 4. Экономикалық дамудың артық әкімшілік кедергілерін жою.