Тіршілік қауіпсіздік негіздері

Т І Р Ш І Л І К Қ А У І П С І З Д І К Н Е Г І З Д Е Р І Нанотехнологиялар дәуірінің жақындауына байланысты психологияда да бірнеше бағыттар айқындалды, мысалы, нанопсихология. Р.Р.Гарифуллинннің жасақтауымен бұл психология бағытының мэселелері мен оларды шешу жолдары анықталды. Информатика ғылымының дамуымен виртуальды психология құрылып, «адам-виртуальдық» жүйесін қарастырды. Россиялық психолог Н.А.Носов бұл жаңа жүйенің (эрготехникалық) негізі - адам болып саналады, статистикалық мэліметтерге сүйенсек, апаттар мен алып апаттық жарылыстардың 10-15 % - ы адамның әсерінен болады екен (тікелей немесе жанама әсерде адамның эсерінен 20-30% апат орын алған), техникалық жүйенің жауаптылық талдауына міндетті түрде адам катысындағы факторларды қосуымыз кажет. Оператордың жауапты жұмысы алға койған максатка жету мен берілген тапсырмаларды жоғарғы дәрежеде орындауы, белгіленген уақытта жүмысты бітіруі жүмыстың жүйелілігін айкындайды. Оператордың нэтижелі жүмыс жасамауы (немесе қүпия істерді орындауы), белгіленген, жоспарланғдн операцияларды орындамауға алып келеді. Оператордың мүндай кателік әрекеттерін үлкен үш топқа бөліп қарастыруға болады: - Оператордың қателігінен, белгіленген мақсатқа жете алмау жағдайлары; - Оператор сол қателіктің орын алуына мүмкіндік жасауы, бағытталуы; - Оның қатысуы керек процесс кезінде оператордың немкұрайлылық таныту жагдайлары. Барлык көптеген адамның эсерінен болатын мүндай кателіктер, «адам-машина» жүйесінде классификацияланады: 1. Қанағаттандырылмаған сапасыз жобалар, жобалаудағы қателіктер; 2. Өндіріс орнындағы қателіктер (жұмыс сапасының канағаттандырылмауы, жүмыс материалын дұрыс таңдамау жэне т.б.) - өнім өндірудегі қателіктер; 3. Жұмысты дұрыс орындамау - оператор қателігі; 4. Технологиялық қызмет көрсетудегі қателіктер: сапасыз жөндеу жұмыстары, монтаждаудағы қателіктер. - 106 -