Турдалиев, Ә.О. Сыбайлас жемқорлықпен күрес стратегиясы

міндеітеу арқылы, шенеуніктер мен депутаттарға табыстары және басқа да салық төлейтін мүліктері жөнінде декларация тапсыру және мемлекеггік жүйенің ашықгығын қамтамасыз ететін қадамдарды қабылдау жолымен қол жеткізілді[7,29]. Израиль сыбайлас жемқорлықтан жеткілікті түрде ерікті мемлекеттердің бірі болып саналады. Овдағы жемқорлыққа қарсы күрес, Нидерланды елінде қолданылатын шараларға қоса, «мониторинг жүргізудің белгілі қайталануы» жүйесі арқылы жүргізіледі. Израильде шенеуніктер үшін едәуір әлеуметтік жеңілдіктер қарастырылған және сыбайлас жемқорлық анықталган жағдайда олар қатаң жазаланагындықтан, томен деңгейлі жемқорлық жоқ дерлік. Оның себебі, бүл елдерде мемлекет көп ғасырлы күрес нәтижесінде қүрылған[8,13]. Әлемнің көптеген елдеріндегі жемқорлыққа қарсы күрес қағидаларының бірі - Заң алдында барлық азаматгардың тендігі[9,2]. Жемқорлық қылмыс жасаған азаматгар өздерінің әлеуметтік жағдайына қарамастан Заң алдында жауапкершілікті бірдей тартады. Қытайда ҚХР Мемлекетгік комитеті сыбайлас жемқорлық үшін жаза туралы Қағиданы 1952 жылы қабылдады. Осы Қагидаға сәйкес, сыбайлас жемқорлық - барлық мемлектгік органдар, мекемелер, оқу орындары және саларға қарайтын бөлімдердің қызметкерлерінің қоғамдық мүддені жамылып жасаған мемлекет қүндылықтарына ие болу, алдау жолымен үрлау, иемдену, басқа адамдардың қүндылықгарын сүғанақгыпен алу, пара алумен анықгалады. 1997 жылы 1 қазанда ҚХР-ның жаца редакиядағы Қылмыстық Кодексі күшіне енді. 1979 жылғы Кодекс толықтырылды - 192 бап болған еді, енді 451 болды. Сыбайлас жемқорлық үшін жауапкершілік туралы нормаларды қылмыстық- құқықгық және қылмыстық істер деп жеке тарау етіп бөлу жеткілікті негізделген. Ол туралы норма жеке меншікке қарсы қылмыс жөніндегі тарауға енгізілген болатын. Жаңа тарау 394 баптан түрады. Мысалы, пара алғаны үшін мемлекетгік үйым айыппұлмен жазаланады, тікелей орындаушы мен үйымның басшысы жағдайдың ауырлығына байланысты - 5 жылға дейін бас бостандығынан айырылады немесе түтқындалады. Сыбайлас жемқорлық және парақорлық үшін жазалау мәселелері жеке нормамен реттелген. Егер сыбайлас жемқорлық немесе пара алу кірісінің сомасы 100 мың юаньнен (1S=1O) асып кетсе, онда 10 -33-